Un secret dans la famille

un secret dans la famille 2/2 – Roger Condon – Sekreto en la familio 2/2

Secret dans la famille 2/2 – Roger Condon – Suite et fin de ce récit de Roger Condom, sensible et élégant, qui nous plonge dans la campagne du Massif Central.

Lors des rencontres familiales, écoutant les conversations entre mes oncles, j’ai appris que leur mère avait fait un bébé à peu près tous les dix mois. Inimaginable ! Tant d’accouchements l’avaient affaiblie et terriblement fait souffrir. Cela expliquait sa marche difficile. Une anomalie m’apparut alors ! Baptiste, le plus âgé des oncles, était né en 1912. Il avait 22 ans de plus qu’Alfred le plus jeune. Mais seulement onze enfants vivaient et avaient été normalement déclarés. Si j’ai très facilement trouvé leurs traces dans les documents généalogiques, j’ai relevé un trou incontestable de 11 enfants. J’ai longuement cherché pour trouver une explication. Finalement, c’est seulement à quelques jours de sa mort que ma mère a consenti de répondre à mes demandes. Alors elle était très malade et vivait dans une maison de retraite. Sachant que sa fin était proche, elle me dit :

– Ma mère a eu dix autres enfants, mais pas viables… Ils sont mort-nés ou ont peu vécu. En ce temps-là, la Sécurité Sociale n’existait pas. Les parents devaient tout payer et, à cause de cela, ne pouvaient se procurer des médicaments. Plus grave, il n’y avait aucun médecin à proximité excepté à l’hôpital psychiatrique mais ceux-là ne s’occupaient que des malades qui étaient en pension chez eux. Personne ne pouvait entrer ou sortir de l’asile sans les documents administratifs officiels. C’était comme un autre monde totalement isolé dans de hauts murs.

– Ainsi, le destin décidait qui vit, qui meurt. Impossible de faire autrement. Les enfants partaient vite, trop vite… Ils n’avaient pas le temps d’ouvrir les yeux sur notre monde que déjà le sort les emportait…

– Un climat rude régnait alors sur la région. En hiver, la température descendait jusqu’à moins 30. La neige abondante formait de hautes congères difficiles à franchir et nous ne disposions pas de vêtements appropriés. Souvent, un brouillard givré couvrait tout. Il était si dense que plusieurs fois des gens se sont perdus dans la campagne. Quelques-uns d’entre eux ont été retrouvés morts longtemps après. Une fois, au cours d’une veillée, les arrière-grands- parents ont raconté ce qui était arrivé à la demoiselle Clotilde. Quelques années plus tôt, à la sortie de l’église après l’office, Clotilde a salué ses amis puis repris le chemin de son village. Il n’était qu’à 5 km de là, mais, ses parents ne l’ont jamais vu arriver… Bien évidemment, à cause du mauvais temps, elle a perdu son chemin et s’est égarée dans la neige… Il semble qu’elle a marché longtemps, très longtemps, parce que son corps n’a été retrouvé qu’au printemps à plusieurs kilomètres de chez elle.

– Les enfants qui ne survivaient pas n’étaient pas déclarés ni enregistrés à la mairie et l’on entreposait leur corps dans la maisonnette accolée au jardin, jusqu’aux beaux jours. Lors du dégel de la terre, ils étaient discrètement enterrés. Chacun a ses secrets. Inutile de crier le malheur qui vous frappe.

Et concernant les bébés, où les mettaient-ils ? Je n’ai trouvé aucune trace au cimetière ! Ces mots semblèrent trop lourds pour elle. Elle hésita longuement avant de poursuivre. Enfin, j’entendis de nouveau sa voix :

– Bien entendu, tu ne devras jamais raconter ce que je te dis. Dans toutes les familles, ils faisaient pareil… Il n’y avait pas d’autres solutions… Pourtant, chacun faisait comme s’il était seul concerné et ne voulait rien savoir de ce qui se passait chez ses voisins.

– Tu as certainement remarqué qu’au milieu du jardin qui est à droite de la maison, il y a un parterre de fleurs. Tout à côté, ont été disposés un banc et une ruche d’abeilles. Ma mère s’y asseyait souvent et y restait longtemps. À cause des abeilles qui défendaient vigoureusement la place, personne ne pouvait s’assoir sur le banc sauf elle. Elle se sentait tranquille et les abeilles semblaient même la protéger. Quand mon père s’approchait du banc, tout de suite les abeilles l’attaquaient et le piquaient sans répit. En colère il blasphémait et plus il criait, plus il était piqué par ces insectes volants. Sa femme disait alors : Elles ont raison de te piquer ! Elles ne le font pas assez, car tu blasphèmes. Dieu te punit…

Les enfants dorment pour l’éternité sous les fleurs où ils ont été inhumés.

Ainsi, ma grand-mère ne se reposait pas, mais méditait et se tournait vers Dieu pour lui demander que les âmes des enfants morts avant le baptême ne restent pas dans les limbes et soient acceptées dans le ciel.

Rappelez-vous qu’il ne faut pas parler de cela, car c’est une affaire secrète.

Laŭ familiaj renkontoj, aŭskultante paroladojn inter la onkloj, mi aŭdis, ke la avino naskis bebon pli-malpli ĉiun dekan monaton. Neimagebla ! Tiom da akuŝoj senfortigis kaj grave suferigis ŝin. Jen la kialo de ŝia malbona piedirado. Anomalio evidentiĝis ! Baptisto, la plej maljuna el la onkloj, naskiĝis en 1912. Li estis 22 jarojn pli aĝa ol Alfredo, la lasta el la gefratoj. Sed, nur dek unu infanoj vivis kaj estis normale registritaj. Se pri ili mi facile trovis spurojn en la genealogiaj dokumentoj, mi ekvidis nekontesteblan mankon de 11 infanoj. Longe mi baraktis por havi klarigojn. Fine nur kelke da tagoj antaŭ sia morto mia patrino konsentis respondi al miaj demandoj. Tiam ŝi estis ege malsana kaj kontraŭvole loĝis en maljunulejo. Sciante, ke la fino alproksimiĝis, ŝi diris al mi :

– Mia patrino naskis dek pliajn, sed ne vivoplenajn bebojn… Ili mortnaskiĝis aŭ mallonge vivis. Je tiu epoko la asekuro ne ekzistis.  Ĉion la gepatroj devis pagi kaj, pro tio ili ne havis medikamentojn. Pli grave, neniu kuracisto ĉeestis en la proksimeco krom en la malsanulejo por frenezuloj, sed tie ili neniam atentis pri tiuj, kiuj loĝis ekstere. Neniu povis en- aŭ eliri sen rajtigilo laŭ leĝa formo. Estis kvazaŭ alia mondo tute ĉirkaŭita de altaj muroj.

– Tiel la sorto decidis, kiu vivas, kiu mortas. Nenio estis farebla por ion ŝanĝi. La infanoj foriris rapidege, tro rapidege… Ili ne havis tempon malfermi la okulojn sur nia mondo kiam la sorto forprenis ilin… 

– Ege malbona vetero tiam regis sur la regiono. La vintro frostis, ĝis minus 30 celsiaj gradoj. Nego abundis kaj formis altajn negdunojn malfacile traireblajn kaj la homoj ne surhavis specialajn vestaĝarojn. Ofte frosta nebulo etendiĝis ĉiudirekten. Ĝi estis tiel densa, ke plurfoje homoj sin perdis en la kamparo. Kelkaj el ili estis senvivaj, retrovitaj longposte. Iufoje, ĉe angulo de la kamentubo, la prapatroj rakontis pri tiu, kiu okazis al la fraŭlino Klotildo. Kelkajn jarojn pli frue je la eliro de la preĝejo, post vesproj, Klotildo adiaŭis siajn amikojn kaj revojiris al sia vilaĝo. Ĝi estis distanca de la preĝejo je kvin kilometroj, sed la familianaroj neniam vidis ŝin alveni… Tutcerte pro la veteraĉo ŝi deflankiĝis kaj sin perdis en la neĝo… Ŝajne, ke longe ŝi piediris kaj piediris, ĉar ŝia korpo estis nur retrovita dum la venonta printempo kaj malproksime je multaj kilometroj de ŝia loĝejo.

– La infanoj kiuj ne sukcesis pluvivi ne estis deklaritaj kaj registritaj en la urbodomo kaj iliajn korpojn oni gardis en la apudanta ĝardenŝedo, ĝis pli bona vetero. Je la degelo de la tero ili estis diskrete entombigitaj. Ĉiu havas siajn sekretojn. Ne utilas sciigi la misfortunon kiu batas vin.

Subite la patrino silentis kiel, se ŝi bezonis tempon por retrovi la fadenon de la eventoj aŭ repreni spiron. Insisteme mi petis de ŝi : 

Kaj pri la beboj, kien ili metis ilin ? Nenie mi trovis spurojn de ili en la tombejo! Tiuj vortoj aspektis tro pezaj por ŝi. Ŝi longe hezitis antaŭ ol pluparoli. Finfine mi denove aŭdis ŝian voĉon :

– Evidente vi neniam devos rakonti kion mi diras al vi. En ĉiuj familioj ili same faris… ne estis aliaj eblecoj… Tamen ĉiuj agis kiel se nur ili estis koncernataj kaj oni volis nenion scii pri la najbaraj agmanieroj.

– Vi certe rimarkis, ke meze de la ĝardeno, kiu kuŝas je la dekstra flanko de la familia farmbieno, etendiĝas florbedo. Tute apude oni lokis benkon kaj abelujon. Ofte kaj longe la patrino sidis ĉi tie. Pro la abeloj, kiuj arde defendis la florojn, neniu povis sidi sur tiu benko krom ŝi. Ŝi kviete ĉeestis kaj la abeloj ŝajnis ankaŭ protekti ŝin. Kiam mia patro alpaŝis al tiu benko, tuj la abeloj ekatakis kaj senpaŭze pikis lin. Li kolere blasfemis kaj ju pli li kriaĉis des pli li estis pikita de la flugantaj bestetoj. Lia edzino tiam diris : li pravas vin piki ! Ili ne faras tion sufiĉe, ĉar vi blasfemas. Dio vin punas…

La infanoj dormas por eterne sub la floroj kie ili estis entombigitaj. 

Tiel mia avino tute ne ripozis, sed meditis kaj sin turnis al dio petante lin, ke la animoj de la infanoj mortintaj antaŭ la bapto ne restu en la limboj kaj estu akceptotaj en la ĉielo.

Rememoru, ke oni ne devas pri tio paroli, ĉar temas pri tre sekreta afero… 

Publié dans la revue  Sennaciulo numéro 7-8 juillet-août 2014

Secret dans la famille 2/2 – Roger Condon – N°118 pages 20 à 21

Laisser un commentaire

Votre adresse de messagerie ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *