Merci, Jean Zay – Dankon, Jean Zay

Revue 114 page 5

Hommage à Jean Zay à Paris le 27 mai 2015

Par une circulaire du 11 octobre 1938 adressée aux recteurs, vous avez exprimé votre souhait de faciliter l’étude de la Langue Internationale popularisée sous le nom « espéranto » et vous les avez invités à porter ces instructions à la connaissance des chefs d’établissement scolaire, de leurs académies. Vous avez encouragé son enseignement facultatif. Cet enseignement avait déjà été conseillé dès 1924 par 42 savants de l’Académie des Sciences.

La guerre, l’hostilité des régimes totalitaires et pseudo-démocratiques, les persécutions et autres entraves ont stoppé cette belle avancée.

La valeur de l’espéranto dans les échanges intellectuels internationaux fut reconnue par la Conférence générale de l’Unesco à Montevideo en 1954 (confirmation en 1985 à Sofia, Bulgarie) et sa valeur littéraire par le Pen-Club International en 1993.

Le monde de l’espéranto vous est reconnaissant pour cette initiative courageuse.

Le premier des ministres de l’éducation nationale au monde à avoir fait un pas significatif dans le même sens, bien plus audacieux, bien plus tôt, fut Cai Yuanpei (1868-1940), sous le gouvernement de Sun Yatsen, en 1912, par son admission dans les programmes d’enseignement des écoles normales de Chine. Il l’appuya fortement lorsqu’il devint recteur de l’Université de Pékin. Ce pays est aujourd’hui à l’avant-garde de l’application de l’espéranto pour les échanges internationaux, même commerciaux, et dans l’information (L’espéranto au présent)

En cette année 2015, alors que la France accueillera le centième Congrès Mondial d’espéranto à Lille, du 25 juillet au 1er août, trois ans avant le 80ème anniversaire de cette circulaire, en 2018, le plus bel hommage qu’on puisse vous rendre est de faire en sorte que la chape de plomb qui pèse sur cet enseignement à l’Éducation Nationale soit éliminée.

Dankon, Jean Zay

Omaĝo al Jean Zay en Parizo la 27an de majo 2015.

Per cirkulero de la 11a de oktobro 1938 sendita al la rektoroj, vi esprimis vian deziron faciligi la lernadon de la Internacia Lingvo popularigita sub la nomo «Esperanto“ kaj invitis ilin diskonigi tiujn instrukciojn al la estroj de la lernejestroj en iliaj edukdistriktoj. Vi subtenis ĝian fakultativan instruadon. Tiu instruado estis konsilita jam en 1924 fare de 42 sciencistoj, membroj de la Akademio de sciencoj : 1924-2014 — Akademia subteno al Esperanto.

La milito, la malamikeco de la totalismaj reĝimoj kaj pseŭdo-demokrataj, la persekutoj kaj aliaj malhelpoj haltigis tiun belan antaŭen-iradon.

La valoro de Esperanto en la internaciaj intelektaj interŝanĝoj estis agnoskita fare de la Ĝenerala Konferenco de UNESKO en Montevideo en 1954 (kun konfirmo en 1985 en Sofio, Bulgario) kaj ĝia literatura valoro en 1993 fare de la Internacia PEN-Klubo.

La mondo de Esperanto estas dankema al vi pro tiu kuraĝa iniciato.

La unua ministro pri nacia edukado en la mondo, kiu faris signifan samdirektan paŝon, multe pli aŭdacan, multe pli frue, estis Cai Yuanpei (1868-1940), sub la registaro de Sun Yatsen, en 1912, per ĝia enkonduko en la instruprogramoj de la porinstruistaj lernejoj de Ĉinio. Li forte subtenis ĝin, kiam li estis rektoro de la Universitato de Pekino. Pro tio aperis generacioj de famaj Esperanto-uzantoj kiel la verkisto Pa Kin. Tiu lando estas nuntempe avangarda en aplikado de Esperanto por internaciaj interŝanĝoj, eĉ komercaj, ankaŭ en informado : L’espéranto au présent.

En tiu jaro 2015, dum Francio akceptos la centan Universalan Kongreson de Esperanto en Lille, de la 25a de julio ĝis la 1a de aŭgusto, tri jarojn antaŭ la 80-jariĝo de tiu cirkulero, en 2018, la plej bela omaĝo, kiun oni povas fari al vi estas zorgi ke la muro de silento, kiu obstaklas al ĝia instruado ĉe la Nacia Edukado estu faligita.

Hélène Mouchard-Zay, filino de Jean Zay, ĉe France Inter, la 25an de majo 2015, en la matena elsendo de Bruno Duvic : « J’ai lu récemment, par hasard, par exemple, qu’il avait favorisé l’espéranto. » (Mi antaŭ nelonge legis, hazarde, ekzemple, ke li estis favora al Esperanto).

Laisser un commentaire

Votre adresse de messagerie ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *